درگذشت استاد یحیی دهقان‌پور

یحیی دهقان‌پور، از اساتید پیشکسوت و عکاس و مدرس برجسته عکاسی ایران، روز جمعه ۲۵ اردیبهشت، در سن ۸۶ سالگی درگذشت.

به گزارش مجله هنر، انجمن صنفی عکاسان مطبوعاتی ایران در پیام تسلیتی کوتاه، درگذشت هنرمند پیشکسوت، یحیی دهقانپور، را اطلاع‌رسانی کرد و نوشت: «انجمن صنفی عکاسان مطبوعاتی ایران، درگذشت یحیی دهقان‌پور را به همکاران و بازماندگان ایشان تسلیت گفته و برای آن عزیز درگذشته از درگاه الهی طلب مغفرت می‌کند.»

وی متولد ۱۱ دی ۱۳۱۹ در تهران بود و به عنوان مدرس و استاد دانشگاه، شاگردان بسیاری را آموزش داد.

دهقان‌پور، با دانش به‌روز و تسلط بر جریان‌های مدرن عکاسی غرب، توانست دیدگاه‌های جدیدی را وارد فضای آموزشی ایران کند و بر همین اساس، وی را پدر معنوی آموزش عکاسی در دهه‌های اخیر می‌دانند که توانسته بود میان تکنیک و نگاه روشنفکرانه پیوندی عمیق برقرار کند.

یکی از مشهورترین مجموعه‌های او، عکاسی از مراسم خاکسپاری فروغ فرخزاد در سال ۱۳۴۵ است.

او که در آن زمان جوانی ۲۶ ساله و شیفته ادبیات بود، این واقعه را با نگاهی شاعرانه و مستند ثبت کرد. این عکس‌ها سال‌ها بعد در کتابی با عنوان «آن روز او را در باغچه کاشتند» منتشر شد که یکی از اسناد تصویری مهم تاریخ معاصر ایران به شمار می‌رود.

زنده‌یاد استاد دهقان‌پور، از جمله افرادی به شمار می‌رفت که مرز میان عمل عکاسی و اندیشه‌ورزی درباره آن را در ایران کمرنگ کرد. او نه‌تنها به عنوان یک عکاس صاحب‌سبک شناخته می‌شد بلکه با سال‌ها تدریس در مراکز آموزشی، نسل‌های متعددی از عکاسان را تربیت کرد؛ بسیاری از چهره‌های شناخته‌شده امروز، تجربه شاگردی او را در کارنامه دارند.

آنچه جایگاه او را متمایز می‌کرد، تسلط همزمان بر تکنیک و نظریه بود. دهقان‌پور با شناخت دقیق از جریان‌های مدرن عکاسی در جهان، تلاش کرد این نگاه‌ها را به فضای آموزشی و حرفه‌ای ایران وارد کند. همین رویکرد باعث شد او در میان شاگردانش به عنوان یکی از پایه‌گذاران نگاه معاصر به آموزش عکاسی شناخته شود.

دهقان‌پور در نگاه نظری خود، عکاسی را فراتر از ثبت صرف واقعیت می‌دانست. او این هنر را نوعی کشف و بازنمایی حقیقت در لحظه‌ای گذرا تعریف می‌کرد و بر این باور بود که عکاس باید با دقت و آگاهی، همچون یک پژوهشگر اجتماعی به انتخاب سوژه بپردازد.

نوشته‌ها و مقدمه‌های او بر کتاب‌های عکاسی، از جمله «پنج نگاه به خاک»، همچنان به عنوان منابع مهم در حوزه نظری عکاسی مورد توجه قرار دارند.

او تا پایان عمر بر این ایده تاکید داشت که دوربین، ابزاری خنثی نیست؛ بلکه در دست عکاس به وسیله‌ای برای انتخاب، تفسیر و حتی موضع‌گیری تبدیل می‌شود؛ نگاهی که تأثیر آن را می‌توان در آثار و رویکرد شاگردانش به‌روشنی دید.

وی، عکاسی را ثبت یک تصویر نمی‌دید، بلکه آن را «کشف و بیان هسته اصلی واقعیات از طریق نور در بخشی از زمان» تعریف می‌کرد.

او معتقد بود عکاس باید مانند یک نویسنده یا جامعه‌شناس، با هوشیاری کامل لحظات فانی را به ثبت برساند. مقدمه‌های او بر کتاب‌های عکاسی، از جمله کتاب مشهور «پنج نگاه به خاک»، از متون تئوریک ارزشمند در این حوزه است.

هیئت تحریریه مجله هنر، پرتال هنرمندان حرفه‌ای ایران، درگذشت این هنرمند را به خانواده و جامعه هنری و عکاسان تسلیت می‌گوید.